ЧĂВАШ ЛИТЕРАТУРИНЧИ ФАНТАСТИКĂЛЛА ХАЙЛАВСЕМ(4)

Кирлӗ-и чăваша фантастика?
Фантастикăлла литература чăвашсене кирлех-ши? Çак шухăша тӗплӗнрех ăнланма Владимир Степанов çыравçă шухăшӗсене илсе парас килет. «Чăваш хайлавӗсене аслă ӳсӗмри çынсем ытларах вулаççӗ. Вӗсене вара çак жанрсем питех илӗртмеççӗ. Çакна кура фэнтези, фантастика хайлавӗсем чăвашла вулаканшăн «тăван» мар пек килсе тухаççӗ. Паллах, ӗç-пуç чăннипе урăхларах: çак жанрсем кашни ӳсӗмри вулаканах кирлӗ. Малалла мӗнле утăм тумаллине кашни çыннăн яланах татса памалла. Тӗрлӗ лару-тăрура тӗрӗс шухăш йышăнма, темиçе сукмакран кирлӗ çул-йӗре суйласа илме шăпах илемлӗ литература лайăх вӗрентет. Унăн социаллăхӗ питӗ пысăк та анлă. Фантастика, фэнтези хайлавӗсен тытăмӗ вара традициллӗ литературăпа танлаштарсан тата кăткăсрах. Çавна кура çак жанрсенче ансат чӗлхепе усă курма май та çук. Фантастика, фэнтези жанрӗсем пурри тăван литература кăна мар, чăваш халăхӗ те хальхи пурнăçран юлманнине палăртать. Чăвашла çырнă фантастика, фэнтези хайлавӗсем шайӗпе ытти литературăри тӗслӗхсенчен аяларах пулсан вӗсене вулама кăсăклах мар. Вулаканăн вара чăвашла кăткăсрах шухăшлама вӗренмелле. Фантастикăра, фэнтезире философи питӗ вăйлă – юмахсенчи пекех. Юмах-халапра яланах тарăн шухăш, ахальтен çуралман çак сăмахлăх. Вырăсларан та куçармалла, акăлчанларан йышăнмалла, хамăрăн авалхи сăмахсемпе те усă курмалла», – тет вăл.
Питӗ тӗрӗс сăмахсем. Чăваш çыравçисем пирӗн культурăна пуянлатма тивӗç. Эпӗ «Чăваш халăх сайтӗнче» пичетленнӗ фантастикăлла хайлавсемпе паллашрăм. Ман шутпа, çакнашкал хайлавсем шухăшлава, ăс-тăна уйрăмах аталантараççӗ. Этеме ӗмӗт яланах малалла талпăнма хистет, чăваш чунне ăнланса çырнă произведенисем чăвашсене интереслентерсе яраççех. Çакă ăна ытти халăх литературинчи наукăлла фантастикăран уйăрса тăрать. Наукăлла фантастика пурнăçа тарăнрах ăнланма, усал вăйсенчен пăрăнма пулăшӗ.
Эвелина ПАНЕВА,
9-мӗш класс вӗренекенӗ.
Пăва районӗ,
Альшихри вăтам шкул.

http://suvargazeta.ru