Фронтӑн куҫа курӑнман татӑкӗ

Ятарлӑ ҫар операцийӗ пуҫлансан Алек Гильмутдинов Тӑван ҫӗршыва хӳтӗлеме тӑма йышӑннӑ.
Ятарлӑ ҫар операцийӗ пуҫлансан эпир кашни кун хамӑр салтаксен паттӑрлӑхӗ ҫинчен илтетпӗр. Вӗсен паттӑрлӑхӗ, ҫирӗплӗхӗ тата ырми-канми тӑрӑшулӑхӗ ытарайми савӑнӑҫпа мӑнаҫлӑх ҫуратать. Анчах малти линире тӑракан кашни герой хыҫӗнче тепӗр вӑй пур, унран кая мар, анчах вăл чылай чухне курăнмасăр юлать. Вӑл — чӗрисем тапакан юратакан хӗрарӑмсен вӑйӗ, вӗсен чĕрисем упӑшкисен, ашшӗсен, ывӑлӗсен, тӑванӗсен чӗрисемпе пӗрешкел тапать. «Хурҫӑ» чӑтӑмлӑхӗпе чикӗсӗр юратӑвӗ чи йывӑр вӑхӑтра тӗрев пулса тӑракан хӗрарӑмсен. Хӑйӗн упӑшки ҫинчен ҫакӑн пек чипер арӑм представителӗсенчен пӗри Ирина Гильмутдинова каласа пачӗ.
— Манӑн упӑшка — ҫар ҫынни. Ятарлӑ ҫар операцийӗ пуҫлансан пирӗн пурнӑҫ, ытти пин-пин ҫемье пурнӑҫӗ пекех, пӗр сехетре улшӑнчӗ. Хӑнӑхнӑ йӑла ҫухалчӗ, пӑшӑрхану, уҫӑмсӑрлӑх ҫуралчӗ. Анчах унпа пӗрлех малтан пӗлмен ҫӗнӗ вӑй та ҫуралчӗ. Юратупа яваплӑхран ҫуралакан вӑй, — тет Ирина Ильнаровна.
Пӗр-пӗринчен аякра чухне те мӑшӑрсем хӑйсен ҫыхӑнӑвне упрама тӑрӑшаҫҫӗ. Май пур чухне пĕр-пĕрне ҫыраҫҫӗ, телефонпа калаçаççĕ. Ирина упӑшкине ачисем, килти ӗҫсем ҫинчен, вӗсем ӑна мӗнле кӗтни ҫинчен каласа парать. Вӑл мӗн тума пултарнине пайлать. Мӑшӑрсем япӑххи пирки калаҫасшӑн мар, хӑйсене пӗрлештерсе тӑни ҫинчен калаҫаҫҫӗ. Вӗсен пӗрлехи юратӑвӗ, малашлӑх планӗсем ҫинчен.
— Вӑл Тӑван ҫӗршыва хӳтӗленӗшӗн ҫеҫ мар, вӑл мӗнле ҫын пулнишӗн те мăнаçланатӑп эпӗ. Унӑн ҫирӗплӗхӗ, яваплӑхӗ, парӑнулӑхӗ — ҫакă пурте ӑна эпӗ юратакан, хисеплекен ҫын тӑвать. Ҫак мӑнаҫлӑх мана уйрӑлӑва чӑтса ирттерме пулӑшать. Эпӗ пӗлетӗп: вӑл хăй тӗрӗс тесе шутланине тӑвать, ҫакӑ мана вӑй-хал парать, — малалла калаҫать ҫар ҫыннин мӑшӑрӗ.
Алек Гильмутдинов 1989 ҫулта илемлӗ Йăлпăлактамак ялӗнче ҫуралнӑ, ӑна ҫӑмӑл мар, анчах тивӗҫлӗ ҫулпа иртме пӳрнӗ. Унӑн ачалӑхӗ тӑрӑшулăхпа ӗҫ атмосферинче иртнӗ. Амӑшӗ, чылай ҫул вырӑнти ача садӗнче поварта вӑй хунӑ, унтан, ҫулӗсене кура, тивӗҫлӗ канӑва кайнӑ. Ашшӗ шел те, ывӑлне асӑнмалӑх кӑна мар, яваплӑха та еткерлӗхе хӑварса пурнӑҫран ир уйрӑлнӑ.
Алекӑн шкул ҫулӗсем тӑван ялӗнче иртнӗ. 2006 ҫулта вӑтам шкултан ӑнӑҫлӑ вӗренсе тухнӑ, ун чухнех хӑйӗн вӑйлӑ енӗсене кӑтартнӑ. Ҫамрӑкранах пулӑ тытма юратнă, вӑл чун киленӗҫӗ кӑна мар, чӑн-чӑн хӗрӳ туйӑм пулса тӑнă. Чи лайӑх юлташӗпе Артур Ахметовпа пӗрле вӗсем шыв-шур ҫинче вӑхӑт ирттерсе ҫеҫ мар, ӳт-пӳ тӗлӗшӗнчен лайӑх пулма ӑнтӑлнӑ. Хӑйсен кил картишӗнче чӑн-чӑн тренажер кӗтесӗ йӗркеленӗ, унта ӳт-пӗве, ăс-тăнне пиҫӗхтернӗ, пулас тӗрӗслевсене хатӗрленнӗ. Шкул хыҫҫӑн Алек Пелепейри механизаципе электрификаци колледжӑн Пишпӳлекри филиалӗнче пӗлӗвне малалла тӑснӑ, тракторист тата электрогазосварщикӑн кирлӗ профессийӗсене алла илнӗ. Практикӑна тӑван ялӗнче ирттернӗ, унта паха ӗҫ опычӗ илнӗ. Анчах та, пысӑкрах ӗҫ тума ӑнтӑлни ăна Пушкӑртстанӑн тӗп хулине, Уфана илсе ҫитернӗ. Унта вӑл хӑйӗн тивӗҫне тимӗр-бетон изделийӗсен заводӗнче тупнӑ, унта 13 ҫул вӑй хунӑ. Ҫак хушӑра Алек хӑйне яваплӑ та ӑста ӗҫчен пек палӑртнă, бригадир пулса тӑнă. Ӗҫтешӗсен хушшинче унӑн профессионализмӗ, авторитечӗ ҫав тери пысӑк пулнӑ, ӑна мастер должноҫне сӗннӗ.
Анчах шӑпа урӑхла хушнӑ. Ҫӗршывра ятарлӑ ҫар операцийӗ пуҫланнӑ, Алек вара ним шухӑшласа тӑмасӑрах Тӑван ҫӗршыва хӳтӗлеме тӑма йышӑннӑ. 2024 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче вӑл Раҫҫей Федерацийӗн Оборона министерствипе контракт алӑ пуснӑ та ятарлӑ ҫар операцийӗн зонине ҫул тытнӑ. Чылайӑшӗ пекех вӑл та рядовойран службӑна пуҫланӑ. Хӑйӗн хастарлӑхне, хӑюлӑхне тата юлташӗсемпе пӗр чӗлхе тупма пӗлнине пула «Татарин» позывнойлă боец хӑвӑрт хисеп те шанӑҫ ҫӗнсе илнӗ. Хальлӗхе вӑл сержант, взвод уйрӑмӗн командирӗ, офицерсемпе шанчӑклӑ ҫыхӑну тытса тӑрать. «Татарин» позывнойлă боец вунă уйӑх ӗнтӗ «лента хыҫӗнче» стройра ӗҫлесе хӗсмете малалла тӑсать.
Алек Гильмутдинов историйӗ - йывӑрлӑхсемпе тӗрӗслевсем витӗр тухса хӑйӗн принципӗсене, тивӗҫне тата юратӑвне шанчӑклӑ юлнӑ ҫын историйӗ.
Унӑн сӑпайлӑ ял каччинчен пуҫласа Тӑван ҫӗршывӑн паттӑр хӳтӗлевҫине, ҫар наградисемпе паллӑ тӑвакан ҫул-йӗрӗ паттӑрлӑх, ҫирӗплӗх тата парӑннӑ тӗслӗх пулса тӑрать. Паттӑрлӑхпа ырми-канми тӑрӑшулӑх кӑтартнӑшӑн Алек Уралович «СВОра палӑрнӑшӑн», II степеньлӗ «Хăюлăхшăн» тата «Паттӑрлӑхшӑн» медальсене тивӗҫнӗ. Ҫак наградӑсем — унӑн паттӑрлӑхӗпе тивӗҫне чунтан парӑннине ҫирӗплетни.
2024 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Алек йывӑр аманнӑ. Пӗр уйӑх Новосибирскри госпитальте ирттернӗ, ҫурла уйӑхӗнче киле сипленме тата реабилитацие таврӑннӑ. Аманнипе отпуск юпа уйӑхӗччен тӑсӑлнӑ. Строя таврӑнсан, 2025 ҫулхи пуш уйӑхӗнче, вӑл каллех малти линие кайнӑ.
Боецӑн харпӑр пурнӑҫӗнче килӗшӳпе пулӑшу хуҫаланать. Унӑн мӑшӑрӗ Ирина, ачаранпах паллашнӑскер, ӑна 2021 ҫулта ҫӗнӗрен тупнă. Нумай ҫул уйрӑлнӑ хыҫҫӑн вӗсен тӗлпулӑвӗ ҫӗнӗ, ҫирӗп ҫемье пулса тӑнă. Ирина Ильнаровна, профессипе парикмахер, хальхи вӑхӑтра ачапа отпускра, анчах волонтерсене пулӑшса тата Пелепей хулинчи ача ҫуртне пулӑшса ырӑ ӗҫ тӑвассипе хастар тӑрӑшать. Вӑл упӑшкишӗн кунӗн-ҫӗрӗн кӗлтӑвать, ӑна пулӑшнине туять, вӑл таврӑнасса шанать. Вӗсен юратӑвӗ, пӗр-пӗрне пулӑшни Алекшӑн ҫак ҫӑмӑл мар тапхӑрта иксӗлми вӑй-хал ҫӑлкуҫӗ пулса тӑнă. Ҫемьере пӗрлехи хӗр Лика ÿсет. Малтанхи мӑшӑрӗнчен Алекӑн Айдар ывӑлӗ тата Амалияпа Диана хӗрӗсем ҫитӗнеҫҫӗ. Ирина пур ачана та юратса, тӑрӑшса пӑхать, пӗрлӗхпе ӑшӑлӑх атмосферине йӗркелет.
Боец мӑшӑрӗпе калаҫнӑ май тарӑн ӑнлану килет. Вӗсем, килте юлакан хӗрарӑмсем, кӗтекенсем кӑна маррине ӑнланса илетĕн. Вӗсем - ҫав тыл, ҫав шанчӑклӑ тӗрек, ҫав «фронтӑн куҫа курӑнман татӑкӗ», вӑл пӗрлехи ӗҫре те пысӑк вырӑн йышӑнать. Пирӗн боецсен хӑйсене тӗрӗслевсем кӗтнӗ, кӑткӑс йышӑнусем тума, йывӑрлӑхсене ҫӗнтерме тивнӗ вӑхӑтра арӑмӗсем кунта - лӑпкӑлӑхпа шанӑҫ утрав туса. Вӗсен тӗллевӗ — кӗтни кӑна мар, хастар пулӑшасси. Ку пулӑшу та тӗрлӗрен палӑрма пултарать, анчах яланах пысӑк пӗлтерӗшлӗ.
— Эпӗ хамӑрӑн ҫӗнтерӗве ӗненетӗп. Ҫар ҫыннине кӑна мар, хӑранине, ним тума аптӑранине, уйрӑлнине ҫӗнтерме те. Эпир пур йывӑрлӑха та ҫӗнтерме пултарасса, каллех пӗрле пуласса шанатӑп. Ҫак кун ҫитсессӗн те эпӗ ӑна уҫӑ ытампа, юратупа мӑнаҫлӑхпа тулли чӗрепе кӗтсе илӗп. Мӗншӗн тесен эпӗ — ҫар ҫыннин мӑшӑрӗ, кӗтесси, ӗненесси тата юратасси мӗн иккенне пӗлетӗп. Ҫакӑ та мана вӑйлӑ тӑвать, — вӗҫлет пирӗн калаҫӑва Ирина Гильмутдинова.
Ирина сӑнӗнче паян тӑван ҫӗршыва хӳтӗлекенсен пур арӑмсемпе аннесене те пулӑшас килет, вӗсене ҫапла калас килет: «Пуҫра каллех канӑҫсӑр шухӑшсем ҫаврӑнкалама тытӑнсан самантлӑха чарӑнса тӑрӑр. Тарӑннӑн сывласа илӗр. Вара хӑвӑра аса илтерӗр: эсир — кӗтекенсем кӑна мар. Эсир — вӑй. Эсир — пулӑшу. Эсир — вӗсен тылӗ. Сирӗн шанчӑклӑ кӗтни те, сирӗн тӑрӑшулӑхӑр та, юратӑвӑр та — эсир вӗсене халех пама пултаракан чи лайӑххи. Малалла кӗтӗр, малалла юратӑр, вӗсен «куҫа курӑнман фронт татӑкӗ» пулӑр. Вӗсем таврӑнаҫҫех».
Гази МУХАМЕТОВ.
Сӑнӳкерчӗкĕ: Гильмутдиновсен ҫемье архивӗнчен.